-
Το καλάθι αγορών είναι άδειο!
Το καλάθι αγορών είναι άδειο!
Η ΔΕΠ-Υ (Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας) δεν αφορά μόνο στα παιδιά, όπως συνήθως νομίζει πολύς κόσμος. Πολλοί άνθρωποι συνεχίζουν να εμφανίζουν συμπτώματα και στην ενήλικη ζωή τους—μερικές φορές χωρίς να έχουν λάβει ποτέ επίσημη διάγνωση. Αυτό μπορεί να επηρεάζει την εργασία, τις σχέσεις, την αυτοεκτίμηση και τη γενικότερη καθημερινότητα.
Σε αντίθεση με τα παιδιά, στους ενήλικες η υπερκινητικότητα μπορεί να εκφράζεται πιο εσωτερικά, ως αίσθημα ανησυχίας ή συνεχούς «τρέξιμου» του μυαλού. Τα πιο συχνά συμπτώματα περιλαμβάνουν:
Για πολλούς ενήλικες, αυτά τα χαρακτηριστικά έχουν παρερμηνευτεί ως «τεμπελιά» ή «απροσεξία», γεγονός που επιβαρύνει την αυτοεικόνα τους.
Η κατανόηση ότι αυτά τα μοτίβα έχουν νευροβιολογική βάση μπορεί να είναι απελευθερωτική. Δεν πρόκειται για έλλειψη προσπάθειας, αλλά για διαφορετικό τρόπο λειτουργίας του εγκεφάλου. Με τη σωστή υποστήριξη, οι ενήλικες με ADHD μπορούν όχι μόνο να διαχειριστούν τις δυσκολίες τους, αλλά και να αξιοποιήσουν τα δυνατά τους σημεία—όπως η δημιουργικότητα, η ευελιξία και η γρήγορη σκέψη.
Ακολουθούν κάποιες πρακτικές στρατηγικές διαχείρισης με βάση τους τομείς που εμφανίζουν δυσκολίες τα άτομα με ADHD.
Λόγω της παρορμητικότητας και της αποδιοργάνωσης που συχνά έρχονται μαζί με την ΔΕΠ-Υ, μπορεί να εμφανίζετε ανήσυχο ή ακανόνιστο ύπνο, ανθυγιεινή διατροφή, ή να βιώνετε τις επιπτώσεις της μειωμένης σωματικής άσκησης, καταστάσεις που μπορεί να οδηγήσουν σε επιπλέον άγχος και κακή διάθεση. Οι ανθυγιεινές συνήθειες μπορεί να σας αφήσουν έξω από τον έλεγχο των συναισθημάτων σας. Ο καλύτερος τρόπος για να σταματήσει αυτός ο κύκλος και να αρχίσετε να ανακτάτε τον έλεγχο είναι να εισάγετε νέες υγιείς συνήθειες στη ζωή σας. Άσκηση, υγιεινή διατροφή, οργανωμένος ύπνος, τεχνικές χαλάρωσης αποτελούν τις συνήθειες που καλείστε να εισάγετε στη ρουτίνα σας.
Οι ενήλικες με ΔΕΠ-Υ, από την παιδική τους ακόμα ηλικία πολύ συχνά ταλαιπωρούνται από διάφορες αισθητηριακές προκλήσεις που για τους άλλους ανθρώπους ούτε καν πιθανά γίνονται αντιληπτές. Εμφανίζουν συχνή υπερευαισθησία (έντονη ενόχληση) ή υπο-ευαισθησία (μη αντίληψη του ερεθίσματος).
Το απτικό σας σύστημα μπορεί να χρειάζεται να δώσετε σημασία στα ρούχα που φοράτε, στην θερμοκρασία σας. Μπορεί να χρειάζεστε ένα μασάζ ή μπάνιο με συγκεκριμένο σφουγγάρι. Κινητικά, επιτρέψτε στον εαυτό σας να μετακινείται άνετα στον χώρο χωρίς πολλά αντικείμενα που μπορεί να σκοντάψετε ή επιλέξτε συχνά να μείνετε μόνοι προκειμένου να ηρεμήσετε. Το οπτικό σας σύστημα μπορεί επίσης να έχει ανάγκη από τη ρύθμιση του φωτός στον χώρο σας. Ακουστικά, λάβετε υπόψιν σας τις ευαισθησίες που έχετε ήδη παρατηρήσει. Μπορεί να παράδειγμα, να σας ανακουφίζει να χρησιμοποιείται ακουστικά με μουσική. Ακόμα και γευστικά – οσφρητικά ακολουθήστε αυτό που έχετε ανάγκη μέσα από υγιεινές επιλογές.
Η οργάνωση είναι μια πρόκληση για πολλούς ανθρώπους, αλλά μπορεί να είναι ιδιαίτερα δύσκολη για τα άτομα με ΔΕΠ-Υ. Το πρώτο πράγμα που πρέπει να θυμάστε είναι να μάθετε να σπάτε τις υποχρεώσεις σε μικρότερα βήματα και να ακολουθήσετε μια συστηματική προσέγγιση για να καταφέρετε την οργάνωση. Με την εφαρμογή λίστας και συγκεκριμένης ρουτίνας και με εργαλεία όπως τα καθημερινά σχεδιαγράμματα και τις υπενθυμίσεις, μπορείτε να κάνετε στον εαυτό σας να διατηρήσει την οργάνωση και να ελέγξει την ακαταστασία.
Οι ενήλικες με διαταραχή ελλειμματικής προσοχής συχνά έχουν μια διαφορετική αντίληψη για το πώς περνάει ο χρόνος. Προκειμένου να ευθυγραμμίσετε την αίσθηση του χρόνου με αυτή των φίλων σας, των συνάδελφων και της οικογένειά σας, αρχικά χρησιμοποιείστε την παλιά καλή συνταγή: ένα ρολόι. Για παράδειγμα, χρησιμοποιήστε ένα ρολόι, χρονόμετρο, υπολογιστή-κάτι που κρατά τον ακριβή χρόνο και είναι στο οπτικό σας πεδίο ανά πάσα στιγμή. Όταν ξεκινάτε μια εργασία, πείτε δυνατά ή γράψετε την ώρα. Διανείμετε στον εαυτό σας περιορισμένα ποσά του χρόνου για κάθε εργασία (πχ μισή ώρα). Βάλτε επίσης, χρονοδιάγραμμα για τις δραστηριότητες της ρουτίνας σας και δώστε λίγο παραπάνω χρόνο απ᾽ ότι νομίζετε ότι χρειάζεται. Ακόμα, αποφασίστε τι θα κάνετε πρώτα, δώστε προτεραιότητα και κάντε ένα πράγμα κάθε φορά.
Είτε έχετε προβλήματα προσοχής είτε όχι, ο χώρος όπου εργάζεστε και το τι υπάρχει τριγύρω από σας μπορεί να επηρεάσει σημαντικά το πόσο μπορείτε να είστε σε θέση να κάνετε κάτι αποτελεσματικά. Κοιτάξτε γύρω σας και προσπαθήστε να μαντέψετε τι πιθανόν θα πρέπει να απομακρυνθεί από τον χώρο σας. Για παράδειγμα, επιλέξτε όταν εργάζεστε, να μην είναι ανοιχτό το γραφείο σας σε περισπασμούς, μειώστε τους ήχους όπου μπορείτε, κάντε μικρά διαλείμματα, προετοιμαστείτε για κάτι που έχετε να κάνετε, σκεφτείτε από πριν αυτό που πρέπει να εκτελέσετε, μιλήστε στον εαυτό σας ή επαναλάβετε τις οδηγίες κατά τη δραστηριότητά σας.
Κλείνοντας
Η ADHD στους ενήλικες δεν είναι εμπόδιο για μια επιτυχημένη και ισορροπημένη ζωή. Με κατανόηση, σωστά εργαλεία και υποστήριξη, μπορεί να μετατραπεί σε μια διαφορετική, αλλά εξίσου λειτουργική, προσέγγιση της καθημερινότητας.
Η Βίκυ Μαρούλη είναι ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια με ειδίκευση στη Γνωσιακή Συμπεριφοριστική Θεραπεία και μεταπτυχιακό στην Ανάλυση Συμπεριφοράς. Έχει εκπαιδευτεί και στην Ενσυνειδητότητα (Mindfulness) ως mindfulness instructor. Μοιράζεται μαζί μας τις επιστημονικές της γνώσεις και την θεραπευτική της εμπειρία μέσα από μια ολιστική προσέγγιση για την ανάπτυξη του εαυτού και την βελτίωση της ποιότητας ζωής μας.
