Πώς να βάζεις όρια χωρίς να νιώθεις ενοχές;

Έχεις πιάσει ποτέ τον εαυτό σου να λέει «ναι», ενώ μέσα σου λες «όχι»; Σίγουρα σου έχει συμβεί. Μήπως γιατί σκέφτεσαι ότι έτσι θα απογοητεύσεις ή θα στενοχωρήσεις τον άλλον ή ότι θα φανείς «κακός»; Και αν τυχόν το κάνεις, σε κατακλύζουν οι ενοχές; Πρέπει να γνωρίζεις ότι δεν είσαι ο μόνος άνθρωπος που νιώθει έτσι. Όλοι έχουμε νιώσει την "πίεση" της ενοχής πάνω από μια φορά.

Πίσω από τις ενοχές

Οι σκέψεις όπως «Θα μου θυμώσει», «Θα χαλάσω τη σχέση μας», «Θα την/τον στενοχωρήσω», «Θα φανώ αγενής», κα., κατά πόσο είναι ρεαλιστικές; Αν το κοιτάξουμε λίγο βαθύτερα, πηγάζουν από τις πεποιθήσεις που έχουμε για τον εαυτό μας, τους γύρω μας και τον κόσμο συνολικά. Καθρεφτίζουν την ανάγκη μας για αποδοχή, τον φόβο της απόρριψης, την λανθασμένη εξίσωση που έχουμε κάνει ότι για να μας αγαπούν, πρέπει να είμαστε τέλειοι ή να ικανοποιούμε τις επιθυμίες των άλλων.

Η σημασία της οριοθέτησης

Η ικανότητα οριοθέτησης όμως, είναι ψυχολογικά μια βασική συνιστώσα της αυτοπεποίθησής μας. Γι᾽ αυτό και άτομα με πιο χαμηλή αυτοπεποίθηση τείνουν να δυσκολεύονται να βάζουν όρια. Επίσης, το να μπορούμε να οριοθετούμε χωρίς να νιώθουμε ενοχές δεν είναι μια πράξη εγωισμού, αλλά μια πράξη αυτοφροντίδας. Μαθαίνουμε να προστατεύουμε τον εαυτό μας, να εκπληρώνουμε βασικές ψυχολογικές μας ανάγκες για αυτονομία και επάρκεια και συνδεόμαστε με έναν υγιή τρόπο με τον οποιονδήποτε άλλο.

Πώς να ξεκινήσεις να βάζεις όρια και να διαχειρίζεσαι τις ενοχές

1. Εντόπισε τις λανθασμένες σκέψεις που σε δυσκολεύουν στην κάθε συνθήκη και άρχισε να τις εκλογικεύεις. Με αυτό τον τρόπο, διαχειρίζεσαι και το αίσθημα των ενοχών, καθώς οι σκέψεις σου είναι αυτές που δημιουργούν το αίσθημα ενοχής.
2. Αναγνώρισε από ποια βαθύτερη ανάγκη σου προκύπτουν και αναθεώρησε σιγά σιγά την οπτική σου.
3. Ξεκίνα από πιο μικρά και εύκολα βήματα. Δοκίμασε να αρνηθείς για παράδειγμα, μια μικρή χάρη.
4. Μην απολογείσαι υπερβολικά. Ένα απλό «δεν μπορώ» είναι αρκετό.
5. Υπενθύμισε στον εαυτό σου τη σημασία της οριοθέτησης. Η ενίσχυση της αυτοπεποίθησής σου είναι μια εσωτερική διαδικασία που μειώνει την ανάγκη της εξωτερικής επιβεβαίωσης. Διαφορετικά, όσο την ενισχύεις εξωτερικά, τόσο θα αποδυναμώνεις της αίσθηση επάρκειας του εαυτού.

Τι κερδίζεις μέσα από τα όρια λοιπόν; Μαθαίνοντας να βάζεις όρια, δε σημαίνει ότι αγαπάς ή νοιάζεσαι λιγότερο για τον άλλον. Ίσα ίσα μαθαίνεις να αγαπάς τον εαυτό σου, ώστε να μπορείς να αγαπάς πιο ισορροπημένα και αυθεντικά και τους άλλους. Επιπλέον, εξασφαλίζεις περισσότερη ενέργεια και λιγότερη ψυχική εξάντληση, αλλά και εσωτερική ηρεμία, καθώς μαθαίνεις να λαμβάνεις υπόψη σου τις ανάγκες σου.

Η Βίκυ Μαρούλη είναι ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια με ειδίκευση στη Γνωσιακή Συμπεριφοριστική Θεραπεία και μεταπτυχιακό στην Ανάλυση Συμπεριφοράς. Έχει εκπαιδευτεί και στην Ενσυνειδητότητα (Mindfulness) ως mindfulness instructor. Μοιράζεται μαζί μας τις επιστημονικές της γνώσεις και την θεραπευτική της εμπειρία μέσα από μια ολιστική προσέγγιση για την ανάπτυξη του εαυτού και την βελτίωση της ποιότητας ζωής μας.